NHS

Welsh Liberal Democrats Condemn Further Downgrading of Local NHS Services in West Wales

The Welsh Liberal Democrats have today condemned the latest round of service changes announced by Hywel Dda University Health Board, warning that communities across Carmarthenshire, Pembrokeshire, and Ceredigion are being left increasingly exposed by the continued erosion of local hospital provision.

The decision to centralise emergency general surgery at Glangwili Hospital, removing the service entirely from Withybush Hospital, represents yet another blow to rural patients who already face some of the longest travel times and ambulance delays in Wales. Reports highlighting “more upheaval” across Welsh hospitals reflect what local people have been saying for years: services are being stripped away faster than they can be safely replaced.

Concerns have intensified following the recent decision to reduce the number of stroke centres across Wales, a move that will leave many rural communities even further from life‑saving specialist care. Stroke clinicians have repeatedly warned that delays of even minutes can have devastating consequences, yet patients in West Wales are now expected to travel significantly longer distances for treatment that should be available close to home.

Justin Griffiths, Welsh Liberal Democrat lead candidate for Sir Gaerfyrddin, said:

“People in West Wales deserve a safe, accessible, and properly staffed NHS. Instead, they are watching vital services disappear from their local hospitals with no credible plan to ensure patients can still receive timely care. Centralising emergency surgery may solve a staffing problem on paper, but it creates a real‑world risk for patients who now face long journeys at the very moment they need urgent treatment. The reduction in stroke centres only deepens that risk.”

The party criticised the Welsh Government for failing to address longstanding workforce shortages that have left key services “fragile” and unsustainable. The Health Board’s own documents acknowledge that nine major services—including critical care, orthopaedics, stroke, radiology, and urology—are under significant pressure, yet communities are being asked to accept further reductions without meaningful reassurance that alternatives will be safe or effective.

“Rural Wales is being treated as an afterthought. The Welsh Government cannot continue to allow health boards to plug gaps by withdrawing services from communities that already feel forgotten. People in Pembrokeshire and Carmarthenshire are rightly worried about what this means for their families, and they deserve answers—not more cuts.”

The Welsh Liberal Democrats are calling for:

• A full, independent review of the impact of service centralisation on rural and coastal communities
• A comprehensive workforce plan to address chronic staffing shortages
• Investment in local hospitals to ensure they remain viable, safe, and properly resourced
• Genuine engagement with residents, not tokenistic consultations

Justin Griffiths added:

“Our NHS staff work tirelessly, but they cannot deliver safe care without the resources, staffing, and political leadership they need. Communities across West Wales deserve better than a slow, silent downgrading of their hospitals. The Welsh Liberal Democrats will continue to stand with local people and fight for an NHS that works for everyone—no matter where they live.”

Democratiaid Rhyddfrydol Cymru yn Condemnio Dirywiad Pellach i Wasanaethau’r GIG yn y Gorllewin

Mae Democratiaid Rhyddfrydol Cymru heddiw wedi condemnio’r rownd ddiweddaraf o newidiadau gwasanaeth a gyhoeddwyd gan Fwrdd Iechyd Prifysgol Hywel Dda, gan rybuddio bod cymunedau ledled Sir Gaerfyrddin, Sir Benfro a Cheredigion yn cael eu gadael yn fwyfwy agored oherwydd erydiad parhaus darpariaeth ysbytai lleol.
“yn rhybuddio bod cymunedau ledled Sir Gaerfyrddin, Sir Benfro a Cheredigion yn cael eu gadael yn fwyfwy agored…”

Mae’r penderfyniad i ganoli llawfeddygaeth frys gyffredinol yn Ysbyty Glangwili, gan dynnu’r gwasanaeth yn llwyr o Ysbyty Llwynhelyg, yn ergyd arall i gleifion gwledig sydd eisoes yn wynebu rhai o’r amseroedd teithio a’r oedi ambiwlans hiraf yng Nghymru. Mae adroddiadau sy’n tynnu sylw at “ragor o darfu” ar draws ysbytai Cymru yn adlewyrchu’r hyn y mae pobl leol wedi bod yn ei ddweud ers blynyddoedd: mae gwasanaethau’n cael eu tynnu’n ôl yn gyflymach nag y gellir eu disodli’n ddiogel.
“mae gwasanaethau’n cael eu tynnu’n ôl yn gyflymach nag y gellir eu disodli’n ddiogel.”

Mae pryderon wedi cynyddu yn sgil y penderfyniad diweddar i leihau nifer y canolfannau strôc ledled Cymru—cam a fydd yn gadael llawer o gymunedau gwledig ymhellach fyth o ofal arbenigol sy’n achub bywydau. Mae clinigwyr strôc wedi rhybuddio droeon y gall oedi o ychydig funudau gael canlyniadau trychinebus, ac eto mae disgwyl i gleifion yng Ngorllewin Cymru deithio ymhellach fyth am driniaeth y dylai fod ar gael yn agos at adref.

Dywedodd Justin Griffiths, prif ymgeisydd Democratiaid Rhyddfrydol Cymru ar gyfer Sir Gaerfyrddin:

“Mae pobl yng Ngorllewin Cymru yn haeddu GIG diogel, hygyrch ac wedi’i staffio’n iawn. Yn lle hynny, maent yn gwylio gwasanaethau hanfodol yn diflannu o’u hysbytai lleol heb gynllun credadwy i sicrhau y gall cleifion barhau i gael gofal amserol. Gall canoli llawfeddygaeth frys ddatrys problem staffio ar bapur, ond mae’n creu risg wirioneddol i gleifion sy’n wynebu teithiau hir ar yr union foment y mae angen triniaeth frys arnynt. Mae’r gostyngiad yn nifer y canolfannau strôc ond yn dwysáu’r risg honno.”

Beirniadodd y blaid Lywodraeth Cymru am fethu ag ymdrin â phrinder staff hirsefydlog sydd wedi gadael gwasanaethau allweddol yn “frail” ac yn ansefydlog. Mae dogfennau’r Bwrdd Iechyd ei hun yn cydnabod bod naw gwasanaeth mawr—gan gynnwys gofal critigol, orthopedeg, strôc, radioleg ac wroleg—o dan bwysau sylweddol, ac eto mae disgwyl i gymunedau dderbyn toriadau pellach heb sicrwydd ystyrlon y bydd dewisiadau amgen yn ddiogel nac yn effeithiol.

“Mae Cymru wledig yn cael ei thrin fel ôl-ystyriaeth. Ni all Llywodraeth Cymru barhau i ganiatáu i fyrddau iechyd lenwi bylchau drwy dynnu gwasanaethau oddi wrth gymunedau sy’n teimlo wedi’u hanghofio eisoes. Mae pobl yn Sir Benfro a Sir Gaerfyrddin yn poeni’n briodol am yr hyn y mae hyn yn ei olygu i’w teuluoedd, ac maent yn haeddu atebion—nid mwy o doriadau.”

Mae Democratiaid Rhyddfrydol Cymru yn galw am:

• Adolygiad llawn ac annibynnol o effaith canoli gwasanaethau ar gymunedau gwledig ac arfordirol
• Cynllun gweithlu cynhwysfawr i fynd i’r afael â phrinder staff cronig
• Buddsoddiad mewn ysbytai lleol i sicrhau eu bod yn hyfyw, yn ddiogel ac wedi’u hariannu’n briodol
• Ymgysylltiad gwirioneddol â thrigolion, nid ymgynghoriadau symbolaidd

Ychwanegodd Justin Griffiths:

“Mae ein staff GIG yn gweithio’n ddiflino, ond ni allant ddarparu gofal diogel heb yr adnoddau, y staffio a’r arweinyddiaeth wleidyddol sydd eu hangen arnynt. Mae cymunedau ledled Gorllewin Cymru yn haeddu gwell na dirywiad araf, distaw o’u hysbytai. Bydd Democratiaid Rhyddfrydol Cymru yn parhau i sefyll gyda phobl leol ac ymladd dros GIG sy’n gweithio i bawb—waeth ble maent yn byw.”

Wales Faces £478,000 Daily Discharge Crisis – Carmarthenshire Hospitals Hit Hard

The Welsh Liberal Democrats have highlighted a growing crisis in NHS Wales, with £478,000 spent every single day keeping patients in hospital who are medically fit to leave but cannot due to the absence of social care packages. This equates to £174 million per year in avoidable costs.

Latest figures from StatsWales show that in Carmarthenshire hospitals, part of Hywel Dda University Health Board, regularly over 80 patients who are clinically optimised to leave experience delays of more than 48 hours before discharge or transfer. The problem is most acute at Glangwili General Hospital (Carmarthen) and Prince Philip Hospital (Llanelli).

The impact of these delays in patient discharge are 

Patient safety risks: Longer hospital stays increase vulnerability to infection, immobility, and loss of independence. 

System Strain: Occupied beds reduce hospital capacity, leading to A&E overcrowding (especially at Glangwili) and cancelled elective procedures. 

The single biggest reason for this, is a shortage of care home beds and home care packages and only the Welsh Liberal Democrats have a plan to break the logjam and ease NHS pressures, by calling for 5,000 new social care beds.

Cymru yn Wynebu Argyfwng Rhyddhau Cleifion £478,000 y Dydd – Ysbytai Sir Gaerfyrddin dan Straen

Mae Democratiaid Rhyddfrydol Cymru wedi tynnu sylw at argyfwng cynyddol yn GIG Cymru, gyda £478,000 yn cael ei wario bob dydd i gadw cleifion yn yr ysbyty sydd yn feddygol ffit i adael ond na allant oherwydd diffyg pecynnau gofal cymdeithasol. Mae hyn yn cyfateb i £174 miliwn y flwyddyn mewn costau y gellid eu hosgoi.

Mae’r ffigurau diweddaraf gan StatsWales yn dangos bod mewn ysbytai Sir Gaerfyrddin, sy’n rhan o Fwrdd Iechyd Prifysgol Hywel Dda, yn rheolaidd dros 80 o gleifion sydd wedi’u clinigol optimeiddio i adael yn profi oedi o fwy na 48 awr cyn cael eu rhyddhau neu eu trosglwyddo. Mae’r broblem fwyaf difrifol yn Ysbyty Cyffredinol Glangwili (Caerfyrddin) ac Ysbyty Tywysog Philip (Llanelli).

Mae effaith yr oedi hyn mewn rhyddhau cleifion yn cynnwys:

•             Risgiau diogelwch i gleifion: Mae arosiadau hirach yn yr ysbyty yn cynyddu bregusrwydd i heintiau, anweithgarwch, a cholled annibyniaeth.

•             Straen ar y system: Mae gwelyau’n cael eu meddiannu’n lleihau capasiti’r ysbyty, gan arwain at orlawn yn yr Adran Achosion Brys (yn enwedig yng Nglangwili) a chanslo gweithdrefnau dewisol.

Y rheswm mwyaf am hyn yw prinder gwelyau mewn cartrefi gofal a phacynnau gofal cartref, ac yn ôl Democratiaid Rhyddfrydol Cymru dim ond ganddynt hwy mae cynllun i dorri’r tagfa a lleihau’r pwysau ar y GIG, drwy alw am 5,000 o welyau gofal cymdeithasol newydd.

Discharge Delays in Carmarthenshire: A System Under Strain

Carmarthenshire hospitals—particularly Glangwili General Hospital and Prince Philip Hospital—continue to experience severe discharge bottlenecks., StatsWales confirms that regularly over 80 people who are clinically optimised patients, experience delays exceeding 48 hours.

Why Patients Are Stuck

• Shortage of care‑home beds
• Lack of home‑care packages
• Step‑down rehabilitation units at capacity
• Transport and logistical delays
• Complex needs requiring specialist equipment or support

Healthcare Inspectorate Wales has warned that discharge delays are directly affecting the delivery of safe care.

“Keeping people in hospital when they don’t need to be there is bad for patients and disastrous for the NHS.”

Human Impact

• Higher risk of infection
• Loss of mobility and independence
• Longer recovery times
• Increased pressure on A&E
• Cancelled operations due to lack of available beds

The Welsh Liberal Democrats have pledged 5,000 new social care beds to relieve pressure on hospitals—an initiative confirmed by their party leadership.

“Every day we fail to discharge patients safely is another day the system falls further behind.” — Welsh Liberal Democrat Leader Jane Dodds

NHS Workforce Crisis Deepens in Carmarthenshire

Audit Wales reports that NHS Wales continues to face major workforce challenges, including recruitment gaps, retention problems, and heavy reliance on agency staff.

Audit Wales confirms:

• Persistent shortages across nursing, specialist roles, and primary care
• Ongoing reliance on temporary and agency staff
• Lack of a national workforce plan
• Burnout and early exits from the profession

“Progress is being hampered by the absence of a national workforce plan.” — Auditor General for Wales

Local Pressures in Carmarthenshire

• Nurse and specialist shortages at Glangwili and Prince Philip
• GP recruitment difficulties
• Community care stretched thin
• Rural recruitment challenges

Waiting Lists at Record Levels

As of May 2025, more than 796,000 people were waiting for NHS treatment in Wales—22.2 times higher than before the pandemic.

“People in Carmarthenshire are waiting months or even years for treatment. That is not a functioning health service.”

Liberal Democrat Rescue Plan

The Welsh Liberal Democrats have proposed a major investment package, including:

• £260 million per year for the NHS by 2028–29
• £210 million for social care to support discharge and community care capacity
• Over £100 million for local authorities and public services as part of a budget agreement with the Welsh Government

Key Priorities

• Cutting waiting times
• Fixing NHS dentistry
• Expanding social care capacity
• Improving staff wellbeing and retention
• Strengthening NHS–local authority coordination

“We cannot fix the NHS without fixing social care—and we cannot fix social care without investing in people.” 

Justin Griffiths, Welsh Liberal Democrat lead candidate for Sir Gaerfyrddin

The Bottom Line

• Wales is losing £478,200 every day due to delayed discharges.
• StatsWales confirms widespread delays of over 48 hours for clinically optimised patients.
• Carmarthenshire hospitals remain under intense pressure.
• NHS Wales faces a deepening workforce crisis with no national workforce plan in place.
• Waiting lists have reached record levels, with nearly 800,000 people awaiting treatment.

“Carmarthenshire deserves an NHS that works—one that treats patients quickly, supports staff properly, and uses public money wisely.”

Justin Griffiths, Welsh Liberal Democrat lead candidate for Sir Gaerfyrddin

Oediadau Rhyddhau yng Nghaerfyrddin: System dan Straen

Mae ysbytai Caerfyrddin—yn enwedig Ysbyty Cyffredinol Glangwili ac Ysbyty Tywysog Philip—yn parhau i brofi tagfeydd difrifol wrth ryddhau cleifion. Mae StatsCymru yn cadarnhau bod dros 80 o bobl sy’n glinigol barod i’w rhyddhau yn profi oediadau sy’n fwy na 48 awr yn rheolaidd.

Pam Mae Cleifion yn Cael eu Dal yn Ôl

• Diffyg gwelyau mewn cartrefi gofal
• Diffyg pecynnau gofal cartref
• Unedau adsefydlu camu i lawr ar eu llawn
• Oediadau trafnidiaeth a logisteg
• Anghenion cymhleth sy’n gofyn am offer neu gymorth arbenigol

Mae Arolygiaeth Gofal Iechyd Cymru wedi rhybuddio bod oediadau rhyddhau yn effeithio’n uniongyrchol ar ddarparu gofal diogel.

“Mae cadw pobl yn yr ysbyty pan nad oes angen iddynt fod yno yn ddrwg i gleifion ac yn drychinebus i’r GIG.”

Effaith ar Bobl

• Risg uwch o haint
• Colli symudedd ac annibyniaeth
• Amseroedd adfer hirach
• Pwysau cynyddol ar A&E
• Llawdriniaethau wedi’u canslo oherwydd diffyg gwelyau

Mae Democratiaid Rhyddfrydol Cymru wedi addo 5,000 o welyau gofal cymdeithasol newydd i leddfu’r pwysau ar ysbytai—menter sydd wedi’i chadarnhau gan arweinyddiaeth y blaid.

“Bob dydd rydym yn methu â rhyddhau cleifion yn ddiogel yw un diwrnod arall i’r system lithro ymhellach yn ôl.”
— Jane Dodds, Arweinydd Democratiaid Rhyddfrydol Cymru

Argyfwng y Gweithlu GIG yn Dyfnhau yng Nghaerfyrddin

Mae Archwilio Cymru yn adrodd bod GIG Cymru yn parhau i wynebu heriau gweithlu mawr, gan gynnwys bylchau recriwtio, problemau cadw staff, a dibyniaeth drwm ar staff asiantaeth.

Mae Archwilio Cymru yn Cadarnhau:

• Prinder parhaus ar draws nyrsio, rolau arbenigol a gofal sylfaenol
• Dibyniaeth barhaus ar staff dros dro ac asiantaeth
• Diffyg cynllun gweithlu cenedlaethol
• Llosgi allan ac ymadawiadau cynnar o’r proffesiwn

“Mae cynnydd yn cael ei rwystro gan absenoldeb cynllun gweithlu cenedlaethol.”
— Archwilydd Cyffredinol Cymru

Pwysau Lleol yng Nghaerfyrddin

• Prinder nyrsys ac arbenigwyr yng Nglangwili a Thywysog Philip
• Anawsterau recriwtio meddygon teulu
• Gofal cymunedol dan straen
• Heriau recriwtio mewn ardaloedd gwledig

Rhestrau Aros ar Lefelau Record

Ym mis Mai 2025, roedd dros 796,000 o bobl yn aros am driniaeth GIG yng Nghymru—22.2 gwaith yn uwch nag cyn y pandemig.

“Mae pobl yng Nghaerfyrddin yn aros am fisoedd neu hyd yn oed flynyddoedd am driniaeth. Nid yw hynny’n wasanaeth iechyd sy’n gweithio.”

Cynllun Achub y Democratiaid Rhyddfrydol

Mae Democratiaid Rhyddfrydol Cymru wedi cynnig pecyn buddsoddi mawr, gan gynnwys:

• £260 miliwn y flwyddyn ar gyfer y GIG erbyn 2028–29
• £210 miliwn ar gyfer gofal cymdeithasol i gefnogi rhyddhau a chapasiti gofal cymunedol
• Dros £100 miliwn i awdurdodau lleol a gwasanaethau cyhoeddus fel rhan o gytundeb cyllideb gyda Llywodraeth Cymru

Blaenoriaethau Allweddol

• Torri amseroedd aros
• Trwsio deintyddiaeth y GIG
• Ehangu capasiti gofal cymdeithasol
• Gwella lles a chadw staff
• Cryfhau cydlynu rhwng y GIG ac awdurdodau lleol

“Ni allwn drwsio’r GIG heb drwsio gofal cymdeithasol—ac ni allwn drwsio gofal cymdeithasol heb fuddsoddi mewn pobl.”
— Justin Griffiths, prif ymgeisydd Democratiaid Rhyddfrydol Cymru ar gyfer Sir Gaerfyrddin

Y Llinell Olaf

• Mae Cymru’n colli £478,200 bob dydd oherwydd oediadau rhyddhau.
• Mae StatsCymru yn cadarnhau oediadau eang o dros 48 awr i gleifion sydd wedi’u optimeiddio’n glinigol.
• Mae ysbytai Caerfyrddin o dan bwysau dwys.
• Mae GIG Cymru yn wynebu argyfwng gweithlu dyfnach heb gynllun gweithlu cenedlaethol.
• Mae rhestrau aros wedi cyrraedd lefelau record, gyda bron i 800,000 o bobl yn aros am driniaeth.

“Mae Caerfyrddin yn haeddu GIG sy’n gweithio—un sy’n trin cleifion yn gyflym, yn cefnogi staff yn iawn, ac yn defnyddio arian cyhoeddus yn ddoeth.”
— Justin Griffiths, prif ymgeisydd Democratiaid Rhyddfrydol Cymru ar gyfer Sir Gaerfyrddin